تحقیق درمورد رنگهاي سرد و نامناسب در فضاهاي آموزشي 8صفحه بافرمت WORD

رنگهاي سرد و نامناسب در فضاهاي آموزشي

تخته سياه، گچ، نيمكت و زمين بازي، همه آن چيزي نيست كه از مدرسه انتظار داريم. توجه به فضاي رنگي و فيزيكي مدارس، چند صباحي است كه توجه نظام آموزشي را به خود جلب كرده است. به طوري كه مسؤؤلان تأكيد مي‌كنند با نشاط كردن فضاي آموزشي بايد در اولويت برنامه‌هاي آموزشي و پرورش قرار گيرد. از سوي ديگر، روانشناسان معتقدند ايجاد فضاي شاد، همراه با به كارگيري رنگهاي مناسب در كلاسها، در يادگيري دانش‌آموزان مؤثر است و انرژي آنها را دو چندان مي‌كند. دكتر مسعود غفاري، روانشناس با اشاره به اينكه رنگ در روانشناسي همچون موسيقي در ايجاد هيجانات رغبتي، مثبت و منفي مؤثرند و به تبع آن، گونه‌هايي از رفتار را شكل مي‌دهند، تأكيد مي‌كند: همانطور كه هيجانات ناشي از موسيقي، رفتارهاي ريتميك به فرد مي‌دهد، در رنگ نيز شدت طول موج رنگ، مي‌تواند هيجانات و رفتارهاي خاصي را به وجود آورد. استفاده از رنگها در كلاسهاي آموزشي، بسته به آن است كه چه هدف رفتاري را براي دانش‌آموز دنبال مي‌كنيم. لذا ديگر امروز نمي‌توان پذيرفت كه تنها نقش نور و رنگ، تأمين روشنايي و به وجود آوردن محيطي خوشايند است. رنگ اشيا، مكانها يا نماها، تنها ويژگي فيزيكي اجسام نيستند، بلكه احساساتي است كه از كيفيات معين نور حاصل مي‌شود، چشم مي‌بيند و مغز آنها را تعبير و تفسير مي‌كند. دكتر غلامرضا حاج حسيني نژاد، استاد دانشگاه و متخصص در تكنولوژي آموزشي در توضيح چنين ارتباطي مي‌گويد: بعضي عوامل در طراحي محيط از حيث رنگ و نور ناديده گرفته مي‌شود، عواملي كه واكنشهاي انسان را تحت تأثير قرار مي‌دهند و موجب به وجود آمدن واكنشهاي ناسازگارانه‌اي نظير عصبي مزاج بودن، سردردها، فقدان تمركز، ناكارآمدي، بدخلقي‌ها، اختلالات ديداري، اضطراب و فشار رواني در انسانها مي‌شوند. به نظر مي‌رسد طراحي و رنگ آميزي محيطهاي آموزشي، بخصوص در مقاطع تحصيلي، از اهميت خاصي برخوردار است، ولي بنا به تحقيقاتي در اين زمينه آنچه تاكنون در اين راستا انجام شده و هر نوع اقدامي كه از سوي مجريان و طراحان آموزشي در جهت استفاده از رنگهاي مطلوب و مناسب در كلاسهاي درسي صورت گرفته، اهداف مورد نظر را محقق نكرده است. دكتر حسيني نژاد براساس نتايج يك تحقيق علمي از وضعيت رنگ و نور كلاسها و راهروهاي مدارس خبر مي‌دهد: نورگيري راهرو مشترك جلو كلاسها در 6/38 درصد موارد طبيعي و در 4/61 درصد موارد مصنوعي است. رنگ ديوار راهروها در 7/31 درصد موارد خاكستري است. با توجه به اينكه تعداد زيادي از راهروها از نور طبيعي محروم هستند و در 54 درصد موارد قابليت انعكاس نور رنگها (خاكستري و كرم) كم بوده، وضعيت رنگ ديوارهاي راهروها در 80 درصد موارد متوسط يا بد است، لذا فضاهاي مذكور چندان دلپذير نيستند. همچنين رنگ تخته سياه و در بقيه موارد نا مشخص يا متفاوت از دو رنگ است. محيطهاي آموزشي ما بيش از آنكه به تأثير فيزيولوژيك و روانشناختي عوامل رنگي كلاسها در دانش‌آموزان بپردازند، به عوامل جانبي توجه دارند كه البته هر دو در كنار هم مي‌تواند محيطي مناسب جهت بارور كردن استعدادهاي دانش‌آموزان ايجاد كند. بهداشت رواني، يكي از عوامل مؤثر در جلوگيري از افسردگي و افزايش انگيزه در مربيان است. برخي تحقيقات علمي نشان داده است كه 85 درصد از دلايل افت تحصيلي داراي جنبه عاطفي است و همچنين پژوهشهاي مربوط به مغز نشان مي‌دهد كه ميزان و نوع رنگ بر يادگيري مؤثر است. دكتر غفاري، نوع رنگ و هيجانات ناشي از آن را به هم مرتبط مي‌داند و مي‌گويد: هر رنگي با طول موج مشخصي، نوع رفتار را در فرد شكل مي‌دهد. سرگروه رنگهاي گرم، رنگ قرمز با بالاترين شدت طول موج رنگ (7000 آنگستروم) فرد را به هيجان دعوت مي‌كند و بنفش در رنگهاي سرد با (3500 آنگستروم) طرف مقابل را ره سكون مي‌خواند و حالا بهتر است در مدارس، رنگي مابين اين دو گروه انتخاب شود تا دانش‌آموزان را در جهت رفتارهاي مناسب هدايت كند. به نظر مي‌رسد كه يكي از اين رنگها سبز صنعتي باشد. طبق نتايج تحقيقات صورت گرفته، تأثيرات فيزيولوژيك رنگهاي نامناسب مي‌تواند بر گرفتگي عضلاني، سرعت تنفس، ضربان قلب، فشار خون و فعاليت مغزي تأثير بگذارد. همانطور كه نور ناكافي در محيط سبب خستگي چشم مي‌شود، تركيب رنگي نامتجانس محيط مي‌تواند سبب كاهش واكنش و اختلال در انجام كار باشد. همچنين روشنايي و رنگ آميزي مناسب سبب بهبود پردازش بصري اطلاعات و كاهش فشار رواني مي‌شود. بهرام صالح صدق پور، محقق و پژوهشگر در زمينه انتخاب رنگ مناسب براي فضاي آموزشي بر اهميت نقش رنگ در تعليم و تربيت تأكيد مي‌كند و در خصوص تأثيرات روانشناختي رنگها در دانش آموزان مي‌گويد: رنگهاي روشن بويژه رنگهاي گرم (قرمز، نارنجي، زرد) سبب هوشياري ذهني و افزايش فعاليتهاي خاص بهره هوشي مي‌شود. بنابر اين، رنگها بايد در مدارس بيشتر مورد استفاده قرار گيرند. كلاس به رنگ آبي روشن يا زرد مايل به سبز، به مراتب اثرات بيشتري از كلاس با ديوارهاي خاكستري دارد و يا كتاب با رنگهاي حقيقي بهتر از كتاب با تصاوير سياه و سفيد است. اين روانشناس، همچنين به عكس العملهاي فردي به نور روشن‌ ويژه اشاره مي‌كند و معتقد است: ثابت شده است كه در شرايط نور مناسب،‌ حساسيت منفي گرايانه زيادي ايجاد مي‌شود و دانش‌آموزان به فضاي نوراني تر تمايل نشان مي‌دهند. در طي آزمايشهاي علمي، اين نتيجه به دست آمده كه پسربچه‌هاي بي‌قرار و خستگي ناپذير بايد در محلهاي نورپردازي شده با نور ملايم قرار گيرند، در حالي كه در خصوص كودكان بي‌توجه و مسؤوليت ناپذير بايد از رنگ معكوس استفاده كرد. لذا استفاده از رنگ مناسب در محيطهاي آموزشي، بنا به خصوصيات سني، فرهنگي و اجتماعي براي هر يك از مقاطع تحصيلي از جمله الزاماتي است كه مي‌بايست مورد توجه مجريان و مسؤولان آموزشي قرار گيرد. دكتر حاج حسني‌نژاد، براساس تقسيم‌بندي رنگها، براي هر مقطع تحصيلي استفاده از رنگهاي خاصي را پيشنهاد مي‌كند. در مقطع ابتدايي بهتر است سقف‌ها سفيد و ديوارها به دور از شفافيت باشد.